Robert Grochowski

Opowieści z krypy. Czyli, co odkryto w podziemiach Katedry Bydgoskiej

Badania archeologiczne w ramach prac przy demontażu i montażu nowej posadzki kamiennej w prezbiterium Katedry Bydgoskiej p.w. św. Marcina i Mikołaja (Bydgoszcz, ul. Farna 2, stanowisko nr 5), prowadzono od 22.12.2017 do 6.03.2018 r. Wnioskodawcą była Parafia Katedralna p.w. św. Marcina i Mikołaja w Bydgoszczy

W początkowej fazie badania miały formę nadzoru archeologicznego nad demontażem posadzki kamiennej w zachodniej części prezbiterium Katedry. W dniu 27.12.2017 r. odkryto otwór w sklepieniu pierwszej krypty, zlokalizowanej przy północnej ścianie magistralnej prezbiterium. Wewnątrz znajdowała się trumna, posadowiona na drewnianych legarach. Do końca roku odsłonięto sklepienia kolejnych pięciu krypt oraz fundamentu ołtarza. Zgodnie z decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, wszystkie obiekty architektury funeralnej miały zostać otwarte i poddane kompleksowym badaniom. Trumny oraz ich zawartość była polem badawczym zespołu prof. Małgorzaty Grupy z UMK w Toruniu. Badania archeologiczno – architektoniczne krypt prowadził zespół P.W. Castrum Robert Grochowskiego.

Poniżej fundamentów krypt odkryto nienaruszony poziom późnośredniowiecznego cmentarzyska, datowanego na XIV – XV w. Pierwotnie znajdował się on poza kościołem. Zgodnie z ówczesnym rytuałem, wszystkie szkielety spoczywały w osi wschód – zachód, z głową na zachód. W przeważającej mierze były to pochówki trumienne.

W dniu 2 stycznia 2018 r., w odległości ok. 1,15 m od południowej ściany magistralnej prezbiterium, w warstwie nr 4 (zasypisko pachy sklepiennej obiektu archit. nr 6), ok. 10,0 cm poniżej poziomu obecnej posadzki odkryto skarb z połowy XVII w. Jak wskazują zachowane metalowe okucia i fragmenty zamka, skarb zdeponowany był w drewnianej szkatule. Znajdowało się w niej blisko 700 artefaktów ze złota i srebra.

Najbardziej spektakularną częścią skarbu jest 486 złotych monet z końca XVI i 1. połowy XVII w. W zdecydowanej większości to dukaty Zjednoczonych Prowincji Niderlandów. Są też monety z mennic polskich, austriackich, terenu obecnych Niemiec, jak również kilka orientalnych. Prócz monet, w szkatule znajdowała się również biżuteria: m.in. pierścienie, obrączki, wisiory, naszywki, paciorki i dewocjonalia. Skarb zdeponowano w ziemi, pod podsadzką prezbiterium kościoła farnego po 1652 r. zapewne w czasie ,,potopu szwedzkiego” (1655-1660), kiedy to Bydgoszcz była trzykrotnie zdobywana i grabiona przez Szwedów.